Skip to content
trylab

Milliy sertifikat biology questions with answers

20 biology questions in the Milliy sertifikat (and DTM) format. Questions and explanations are in Uzbek, the language of the exam; each answer sits behind a button.

Updated: 29 October 2026

  1. 1

    Qaysi javobda hujayra membranasi orqali moddalarning passiv taşilişi (a) va faol taşilişi (b) ga misol töğri körsatilgan?

    • Aa - Na⁺ ionlarining nasos orqali hujayradan çiqarilişi; b - K⁺ ionlarining nasos orqali hujayraga kiritilişi
    • Ba - kislorodning diffuziyasi; b - K⁺ ionlarining nasos orqali hujayraga kiritilişi
    • Ca - kislorodning diffuziyasi; b - suvning osmos yöli bilan hujayraga kirişi
    • Da - Na⁺ ionlarining nasos orqali hujayradan çiqarilişi; b - suvning osmos yöli bilan hujayraga kirişi
    Show the answer and explanation

    Correct answer: B

    Passiv taşiliş konsentratsiya gradiyenti böyiça, ATF sarflanmasdan boradi (kislorod diffuziyasi, suv osmosi). Faol taşiliş gradiyentga qarşi, ATF energiyasi hisobiga boradi: natriy-kaliy nasosi K⁺ ni hujayraga kiritadi va Na⁺ ni hujayradan çiqaradi. «Na⁺ ionlarining nasos orqali çiqarilişi» passiv emas - u ham şu nasosning ATF sarflaydigan işi; «suvning osmos yöli bilan kirişi» faol emas - suv energiya sarflanmasdan ötadi.

  2. 2

    Qaysi javobda xitin (a) va kollagen (b) ga xos ma’lumot töğri körsatilgan?

    • Aa - azot tutuvçi polisaxarid; b - fibrillyar (tolasimon) oqsil
    • Ba - azot tutuvçi polisaxarid; b - globulyar oqsil, ferment vazifali
    • Ca - azotsiz polisaxarid; b - fibrillyar (tolasimon) oqsil
    • Da - azotsiz polisaxarid; b - globulyar oqsil, ferment vazifali
    Show the answer and explanation

    Correct answer: A

    Xitin - azot tutuvçi polisaxarid (monomeri tarkibida aminoguruh bor), böğimoyoqlilar taşqi skeleti va zamburuğlar hujayra devorini hosil qiladi. Kollagen - biriktiruvçi töqima (pay, teri, suyak) ning fibrillyar, tolasimon tuzilişli oqsili. «azotsiz polisaxarid» - xitinni sellyuloza yoki kraxmal qatoriga qöşiş; «globulyar oqsil, ferment vazifali» - kollagenni fermentlar va gemoglobin kabi globulyar oqsillar bilan adaştiriş xatosi.

  3. 3

    2n = 8 bölgan drozofila hujayrasida meyozning I metafazasi (a) va II anafazasi (b) da bitta hujayradagi xromosomalar va xromatidalar soni töğri berilgan javobni aniqlang.

    • Aa - 8 xromosoma, 16 xromatida; b - 8 xromosoma, 16 xromatida
    • Ba - 16 xromosoma, 16 xromatida; b - 8 xromosoma, 8 xromatida
    • Ca - 8 xromosoma, 16 xromatida; b - 4 xromosoma, 8 xromatida
    • Da - 8 xromosoma, 16 xromatida; b - 8 xromosoma, 8 xromatida
    Show the answer and explanation

    Correct answer: D

    I metafazada 2n4c: 8 ta ikki xromatidali xromosoma = 16 xromatida. I bölinişdan söng n2c (4 xromosoma, 8 xromatida); II anafazada opa-singil xromatidalar ajralib, 8 ta bir xromatidali xromosoma (2n2c). «b - 4 xromosoma» - xromatidalar ajralişini hisobga olmaslik; «a - 16 xromosoma» - mitoz anafazasi bilan adaştiriş; «b - 16 xromatida» - I bölinişda DNK yarmiga tuşişini unutiş xatosi.

  4. 4

    A va B genlari bitta xromosomada joylaşgan, ular orasidagi masofa 20 morganida. AB/ab genotipli organizm ab/ab genotipli organizm bilan çatiştirilib, 400 ta nasl olindi. Nasllarning neçtasi dominant A va retsessiv b belgili (Aabb) böladi?

    • A160
    • B100
    • C40
    • D80
    Show the answer and explanation

    Correct answer: C

    Krossover gametalar 20 %: Ab va aB 10 % dan. Ab gametadan Aabb hosil böladi: 400 · 0,1 = 40. «80» - ikkala krossover sinfini qöşib oliş; «100» - genlarni mustaqil irsiylanadi deb 1/4 oliş; «160» - krossoversiz sinf uluşini (40 %) oliş xatosi.

  5. 5

    Quyidagi ösimliklardan neçtasi ra’noguldoşlar oilasiga mansub? a) behi; b) na’matak; c) qulupnay; d) bodom; e) sebarga; f) qalampir.

    • A4
    • B3
    • C2
    • D1
    Show the answer and explanation

    Correct answer: A

    Behi, na’matak, qulupnay va bodom - ra’noguldoşlar (4 ta). Sebarga - dukkakdoşlar, qalampir - ituzumdoşlar. «3» - öt ösimlik bölgani uçun qulupnayni çiqarib taşlaş; «2» - faqat daraxtlarni (behi, bodom) sanaş; «1» - faqat danakli mevali bodomni sanaş xatosi.

  6. 6

    Quyidagi hayvonlarning nerv sistemasi tipi töğri körsatilgan javobni aniqlang. a) gidra; b) nereida; c) tok şilliqqurti.

    • Aa - stvolli (narvonsimon); b - qorin nerv zanjiri; c - tugunli (ganglioz)
    • Ba - törsimon (diffuz); b - qorin nerv zanjiri; c - tugunli (ganglioz)
    • Ca - stvolli (narvonsimon); b - qorin nerv zanjiri; c - qorin nerv zanjiri
    • Da - törsimon (diffuz); b - qorin nerv zanjiri; c - qorin nerv zanjiri
    Show the answer and explanation

    Correct answer: B

    Gidra (böşliqiçli) - diffuz nerv sistemasi; nereida (halqali çuvalçang) - halqum atrofi halqasi va qorin nerv zanjiri; tok şilliqqurti (mollyuska) - tarqoq nerv tugunlari. «a - stvolli (narvonsimon); b - qorin nerv zanjiri; c - tugunli (ganglioz)» - gidrani planariya bilan adaştiriş; «a - törsimon (diffuz); b - qorin nerv zanjiri; c - qorin nerv zanjiri» - mollyuskaga halqalilar belgisini beriş; «a - stvolli (narvonsimon); b - qorin nerv zanjiri; c - qorin nerv zanjiri» - ikkala xato birga: gidraga planariyaning, tok şilliqqurtiga halqalilarning nerv sistemasini beriş xatosi.

  7. 7

    Eyler-Venn diagrammasi (tavsif): çap doira - «Sudralib yuruvçilar», öng doira - «Quşlar». I - faqat çap doiraga, II - ikki doiraning kesişgan qismiga, III - faqat öng doiraga tegişli. II raqamiga mos keluvçi xususiyatni aniqlang.

    • Aöpkasiga tutaşgan havo xaltaçalari rivojlangan
    • Btana harorati taşqi muhitga boğliq ravişda özgaradi
    • Cyuragi tört kamerali, aorta ravoği öngga buriladi
    • Dtuxumida embrion pardalari (amnion) rivojlanadi
    Show the answer and explanation

    Correct answer: D

    Amnion (embrion pardalari) - sudralib yuruvçilar, quşlar va sutemizuvçilar umumiy belgisi, demak II. «tört kamerali yurak, öng aorta ravoği» va «havo xaltaçalari» - faqat quşlar (III); «tana harorati özgaruvçan» - faqat sudralib yuruvçilar (I) - doiraning qismini adaştiriş xatosi.

  8. 8

    Quyida berilgan fermentlarga xos ma’lumotlarni aniqlang. a) pepsin; b) tripsin; c) sölak amilazasi. 1) oqsillarni parçalaydi; 2) kraxmalni parçalaydi; 3) kislotali muhitda faol; 4) kuçsiz işqoriy muhitda faol; 5) oşqozon osti bezida hosil böladi; 6) oşqozon devori bezlarida hosil böladi.

    • Aa - 1, 3, 5; b - 1, 4, 6; c - 2, 4
    • Ba - 1, 3, 6; b - 1, 4, 5; c - 2, 3
    • Ca - 1, 3, 6; b - 1, 3, 5; c - 2, 4
    • Da - 1, 3, 6; b - 1, 4, 5; c - 2, 4
    Show the answer and explanation

    Correct answer: D

    Pepsin oşqozon bezlarida hosil bölib, xlorid kislotali muhitda oqsillarni parçalaydi; tripsin oşqozon osti bezida hosil bölib, ingiçka içakning işqoriy muhitida oqsillarni parçalaydi; sölak amilazasi kuçsiz işqoriy muhitda kraxmalni parçalaydi. Javoblar: hosil böliş joylarini almaştiriş, tripsinni kislotali muhitga beriş, amilazani oşqozon muhitiga beriş xatolari.

  9. 9

    Harakatlantiruvçi tanlanişga mos keluvçi misolni aniqlang.

    • Aböronli orolda haşarotlarning juda uzun va juda kalta qanotli şakllari saqlanişi
    • Bsanoat hududlarida qayin parvonasining töq rangli şakli köpayişi
    • Cçaqaloqlar orasida örtaça vazn bilan tuğilganlarning köproq yaşab qolişi
    • Dbörondan söng qanoti örtaça uzunlikdagi çumçuqlarning köproq tirik qolişi
    Show the answer and explanation

    Correct answer: B

    Qurum bosgan daraxt pöstloğida töq rangli parvonalar sezilmaydi - belgining örtaça qiymati bir tomonga siljiydi (harakatlantiruvçi tanlaniş). «uzun va kalta qanotlilar» - dizruptiv (uzuvçi) tanlaniş; «örtaça qanotli çumçuqlar» va «örtaça vaznli çaqaloqlar» - stabillaştiruvçi tanlaniş; şakllarni adaştiriş xatosi.

  10. 10

    «Buğdoy → şira (ösimlik biti) → xonqizi → qarğa» ozuqa zanjirida xonqizi qaysi trofik darajada joylaşgan va u qaysi tartib konsument?

    • Aikkinçi trofik daraja, II tartib konsument
    • Bikkinçi trofik daraja, I tartib konsument
    • Cuçinçi trofik daraja, II tartib konsument
    • Duçinçi trofik daraja, III tartib konsument
    Show the answer and explanation

    Correct answer: C

    Buğdoy - I daraja (produtsent), şira - II daraja (I tartib konsument), xonqizi - III daraja (II tartib konsument). «ikkinçi daraja, II tartib» - darajani produtsentsiz sanaş; «III tartib» - konsument tartibini trofik daraja bilan tenglaştiriş; «ikkinçi daraja, I tartib» - xonqizini ösimlikxör deb oliş xatosi.

  11. 11

    Odamda 21-juft xromosomaning uçta bölişi (Daun sindromi) qaysi özgaruvçanlikka misol?

    • Amodifikatsion özgaruvçanlik
    • Bkombinativ özgaruvçanlik
    • Cgen mutatsiyasi
    • Dxromosoma mutatsiyasi
    • Egenom mutatsiyasi
    • sitoplazmatik irsiyat
    Show the answer and explanation

    Correct answer: E

    Xromosomalar sonining özgarişi (trisomiya, geteroploidiya) - genom mutatsiyasi (E). «xromosoma mutatsiyasi» (D) - xromosoma tuzilişining özgarişi (deletsiya, inversiya…), son özgarişi bilan adaştiriş xatosi.

  12. 12

    Определите ответ, в котором правильно указаны организмы, в клетках которых нет ядерной оболочки.

    • Aглеокапса, эвглена
    • Bанабена, дрожжи
    • Cхлорелла, осциллатория
    • Dносток, туберкулёзная палочка
    Show the answer and explanation

    Correct answer: D

    Носток (сине-зелёная водоросль) и туберкулёзная палочка - прокариоты, оформленного ядра у них нет. «хлорелла» - зелёная водоросль (эукариот), её путают с сине-зелёными водорослями (осциллатория же - прокариот); «дрожжи» - одноклеточный гриб (эукариот); «эвглена» - из-за хлоропластов её относят к водорослям, но у неё есть ядро.

  13. 13

    Определите сведения, характерные для этапов энергетического обмена. а) гликолиз; б) кислородный этап. 1) протекает в цитоплазме; 2) протекает в митохондриях; 3) из 1 моль глюкозы образуется 2 моль АТФ; 4) образуется 36 моль АТФ; 5) 60 % выделившейся энергии рассеивается в виде тепла.

    • Aа - 1, 4, 5; б - 2, 3
    • Bа - 1, 3, 5; б - 2, 4
    • Cа - 1, 3; б - 2, 4, 5
    • Dа - 2, 3, 5; б - 1, 4
    Show the answer and explanation

    Correct answer: B

    Гликолиз идёт в цитоплазме: из 200 кДж запасается 80 кДж (2 АТФ), 120 кДж (60 %) - тепло. Кислородный этап идёт в митохондриях: 36 АТФ (1440 кДж), из 2600 кДж 1160 кДж - тепло (≈45 %). «б - 2, 4, 5» - 60 % отнесены к кислородному этапу; «а - 2, …; б - 1, …» - перепутаны места протекания; «а - 1, 4, 5; б - 2, 3» - перепутано число АТФ.

  14. 14

    На рисунке (описание) показан разрез зародыша человека: 1 - наружный зародышевый листок; 2 - внутренний зародышевый листок; 3 - средний листок между ними. Определите, из какого листка образуются следующие структуры. а) нервная трубка; б) эпителий кишечника; в) скелетные мышцы; г) печень.

    • Aа - 3; б - 2; в - 1; г - 2
    • Bа - 1; б - 2; в - 3; г - 2
    • Cа - 1; б - 2; в - 1; г - 3
    • Dа - 3; б - 2; в - 3; г - 3
    Show the answer and explanation

    Correct answer: B

    Эктодерма (1) - нервная система, эпидермис кожи; энтодерма (2) - эпителий кишечника, печень, поджелудочная железа, лёгкие; мезодерма (3) - мышцы, скелет, кровеносные сосуды, почки. «а - 1; б - 2; в - 1; г - 3» - мышцы отнесены к эктодерме, печень - к мезодерме (печень вырастает из стенки кишки); «а - 3; б - 2; в - 3; г - 3» - нервную трубку путают с хордой и печень тоже относят к мезодерме; «а - 3; б - 2; в - 1; г - 2» - перепутаны листки нервной трубки и скелетных мышц.

  15. 15

    В каком ответе правильно указаны причина бесплодия капустно-редечного гибрида, полученного Г. Д. Карпеченко (а), и способ её преодоления (б)?

    • Aа - в мейозе хромосомы не конъюгируют; б - возвратное скрещивание гибрида с родителями
    • Bа - в митозе не образуется веретено деления; б - удвоение числа хромосом
    • Cа - в мейозе хромосомы не конъюгируют; б - удвоение числа хромосом
    • Dа - в митозе не образуется веретено деления; б - возвратное скрещивание гибрида с родителями
    Show the answer and explanation

    Correct answer: C

    У гибрида 9 хромосом капусты и 9 хромосом редьки, они не гомологичны - в мейозе не конъюгируют, нормальные гаметы не образуются. После удвоения числа хромосом (36) у каждой хромосомы появилась пара, и гибрид стал давать потомство (амфидиплоид). «в митозе не образуется веретено деления» - гибрид нормально растёт за счёт митоза, это путаница с действием колхицина; «возвратное скрещивание гибрида с родителями» - пары гомологов не восстанавливает, бесплодие сохраняется.

  16. 16

    В каком ответе правильно указаны сила, проталкивающая воду и минеральные соли по ксилеме снизу вверх (а), и сила, притягивающая их сверху (б)?

    • Aа - ток органических веществ по флоэме; б - гуттация (выделение воды в виде капель)
    • Bа - ток органических веществ по флоэме; б - транспирация листьями
    • Cа - корневое давление; б - гуттация (выделение воды в виде капель)
    • Dа - корневое давление; б - транспирация листьями
    Show the answer and explanation

    Correct answer: D

    Корневое давление проталкивает воду снизу (вытекание сока из срезанного стебля), испарение воды листьями (транспирация) подсасывает её сверху. «гуттация» - выделение капель воды на кончиках листьев в результате корневого давления, воду вверх она не тянет; «ток органических веществ по флоэме» - движение в другой ткани, воду по ксилеме он не проталкивает.

  17. 17

    Определите сведения, характерные для следующих паразитов. а) ришта; б) эхинококк. 1) промежуточный хозяин - циклоп; 2) основной хозяин - собака; 3) относится к типу Круглые черви; 4) относится к типу Плоские черви; 5) промежуточный хозяин - малый прудовик; 6) личинка образует пузырь в печени человека.

    • Aа - 1, 4; б - 2, 3, 6
    • Bа - 3, 5; б - 2, 4, 6
    • Cа - 1, 3; б - 4, 5, 6
    • Dа - 1, 3; б - 2, 4, 6
    Show the answer and explanation

    Correct answer: D

    Ришта - круглый червь, её личинка развивается в теле циклопа, человек заражается с водой. Эхинококк - ленточный (плоский) червь, взрослая особь живёт в кишечнике собаки, личинка (пузырь) - в печени человека или овцы. «б - 4, 5, 6» - эхинококку приписан промежуточный хозяин печёночного сосальщика; «а - 3, 5» - промежуточным хозяином ришты считается улитка; «а - 1, 4; б - 2, 3» - перепутаны типы.

  18. 18

    В каком ответе правильно указаны витамин, образующийся в коже человека под действием ультрафиолетовых лучей (а), и витамин, синтезируемый бактериями толстой кишки и необходимый для свёртывания крови (б)?

    • Aа - A; б - C
    • Bа - D; б - K
    • Cа - D; б - C
    • Dа - A; б - K
    Show the answer and explanation

    Correct answer: B

    Витамин D образуется в коже под действием ультрафиолетовых лучей (при недостатке - рахит); витамин K синтезируется в том числе бактериями толстой кишки, он нужен для образования протромбина в печени. «а - A» - витамин A в коже не образуется, он образуется из каротина; «б - C» - витамин C в организме человека не синтезируется и в свёртывании крови не участвует (при недостатке - цинга).

  19. 19

    На рисунке (описание) показан разрез глазного яблока: 1 - роговица; 2 - радужная оболочка; 3 - хрусталик; 4 - стекловидное тело; 5 - жёлтое пятно сетчатки; 6 - место выхода зрительного нерва. В каком ответе правильно указаны цифра и её признак?

    • A5 - колбочки расположены наиболее плотно, чётко различает цвета
    • B2 - преломляет свет и направляет изображение на сетчатку
    • C6 - больше всего палочек, обеспечивает зрение в темноте
    • D3 - при взгляде вблизи кривизна уменьшается, при взгляде вдаль увеличивается
    Show the answer and explanation

    Correct answer: A

    В жёлтом пятне (5) колбочки расположены плотнее всего - чёткое и цветное зрение. «6» - слепое пятно, рецепторов в нём нет; «3» - аккомодация описана наоборот (при взгляде вблизи хрусталик становится более выпуклым); «2» - радужная оболочка регулирует ширину зрачка, свет не преломляет (преломляют роговица и хрусталик).

  20. 20

    Каким направлениям биологического прогресса соответствуют следующие изменения? а) превращение передних конечностей китообразных в ласты; б) появление у птиц четырёхкамерного сердца и теплокровности; в) утрата листьев и корней у повилики.

    • Aа - ароморфоз; б - идиоадаптация; в - общая дегенерация
    • Bа - идиоадаптация; б - ароморфоз; в - общая дегенерация
    • Cа - идиоадаптация; б - ароморфоз; в - идиоадаптация
    • Dа - ароморфоз; б - идиоадаптация; в - идиоадаптация
    Show the answer and explanation

    Correct answer: B

    Ласты - частное приспособление к определённой среде (идиоадаптация); четырёхкамерное сердце и теплокровность - ароморфоз, повышающий уровень организации; утрата органов у паразита повилики - общая дегенерация. «а - идиоадаптация; б - ароморфоз; в - идиоадаптация» - упрощение паразита принято за частное приспособление; «а - ароморфоз; б - идиоадаптация; в - общая дегенерация» - перепутаны направления для ластов и теплокровности; «а - ароморфоз; б - идиоадаптация; в - идиоадаптация» - обе ошибки сразу: направления перепутаны, а упрощение тоже принято за идиоадаптацию.

Questions in other subjects

1 mock + 2 section tests - free.

Start today: questions, explanations and a mistakes notebook in one place.

Start free