Milliy sertifikat - Bilim va malakalarni baholaş agentligi (uzbmb.uz) ötkazadigan imtihon natijasida beriladigan, umumta’lim fani böyiça biliş darajangizni tasdiqlaydigan hujjat. Natija 75 ballik şkalada hisoblanadi va A+, A, B+, B, C+ yoki C daraja bilan beriladi; 46 balldan past natijada sertifikat berilmaydi. Asosan abituriyentlar uni oliy ta’limga kirişda fan natijasi sifatida işlatadi. Quyida qaysi fanlar borligi, imtihon qanday tuzilgani va qanday tayyorlaniş kerakligini qisqa va aniq tuşuntiramiz.
Milliy sertifikat nima va uni kim beradi
Milliy sertifikat imtihonini Bilim va malakalarni baholaş agentligi (BMBA, sayti uzbmb.uz) taşkil qiladi. Har bir fan alohida topşiriladi: matematikadan sertifikat olgan öquvçi şu fan böyiça darajasini qöliga oladi, boşqa fanlar uçun yana alohida imtihon topşiradi.
Sertifikat bir martalik test natijasi emas, balki standartlaştirilgan darajadir: barça qatnaşçilar bir xil tuzilişdagi topşiriqlarni bajaradi, natija esa butun imtihon qatnaşçilari javoblari asosida Rasç modeli bilan 75 ballik şkalaga ötkaziladi. Şuning uçun sertifikatda xom ball emas, şkala böyiça ball va daraja yoziladi.
Kimga va nima uçun kerak
- Abituriyentlar: oliy ta’lim muassasalariga kirişda milliy sertifikat natijasi tegişli fan böyiça hisobga olinişi mumkin. Qaysi daraja qançalik ball berişi va qaysi yönaliş uçun qabul qilinişi har yili qabul qoidalarida e’lon qilinadi - joriy yil qoidalarini rasmiy saytda tekşiring.
- Öquvçilar: imtihon oldindan topşirilsa, abituriyent kirişdan ança oldin fan böyiça natijasini bilib oladi va qolgan vaqtni boşqa fanlarga sarflay oladi.
- Öz darajasini xolis bilmoqçi bölganlar: sertifikat maktab bahosidan farqli ravişda butun mamlakat böyiça bir xil mezon bilan qöyiladi.
Qaysi fanlardan topşiriş mumkin
Fanlar röyxati, imtihon sanalari va röyxatdan ötiş tartibi har yili Agentlik tomonidan e’lon qilinadi, şuning uçun aniq röyxatni uzbmb.uz’dan tekşiring. Quyidagi fanlar böyiça rasmiy namunalar va spetsifikatsiyalar mavjud bölib, Trylab’da ham aynan şu formatda variantlar bor:
- Matematika, fizika, kimyo, biologiya - har biri 45 topşiriq, 150 daqiqa.
- Geografiya - 45 topşiriq, 150 daqiqa.
- Ona tili va adabiyot - 44 ta topşiriq 120 daqiqada, esse alohida 60 daqiqada.
- Tarix - 45 topşiriq, 90 daqiqa.
- Çet tillari (masalan, ingliz tili) - Multilevel (CEFR) formatida: Listening, Reading, Writing va Speaking.
Imtihon tuzilişi fanlar böyiça
Har bir fanda jami 100 xom ball töplaş mumkin. Notöğri javob uçun ball ayirilmaydi - javobni bilmasangiz ham böş qoldirmang. Oçiq topşiriqlarning a) va b) bandlari alohida baholanadi.
| Fan | Vaqt | Tuziliş | Ball |
|---|---|---|---|
| Matematika, fizika, kimyo, biologiya | 150 daqiqa | 35 ta test + 10 ta oçiq a/b topşiriq | test 1,3 yoki 2,2; oçiq 1,5 + 1,7 |
| Geografiya | 150 daqiqa | 32 ta test, 3 ta moslaştiriş, 10 ta oçiq a/b | test 1,3 / 2,2 / 3,2; oçiq 1,1 + 1,1 yoki 1,5 + 1,7 |
| Tarix | 90 daqiqa | 32 ta test, 3 ta moslaştiriş, 10 ta oçiq a/b | test 1,3 / 2,2 / 3,2; oçiq 1,1 + 1,1 yoki 1,5 + 1,7 |
| Ona tili va adabiyot | 120 + 60 daqiqa | 35 ta test, 36-44 yozma javob, 45 esse | test 1,1 / 1,7 / 2,5; esse 24 |
Darajalar: A+ dan C gaça
46 balldan past natijada sertifikat berilmaydi. Taxminan hisoblasak, C darajasi uçun topşiriqlarning qariyb 61 foizi, A+ uçun esa 93 foizdan köpi kerak böladi - lekin rasmiy ball Rasç modeli bilan hisoblangani uçun bu nisbat har bir imtihonda biroz farq qiladi.
| Daraja | Ball (75 dan) |
|---|---|
| A+ | 70 va yuqori |
| A | 65 - 69,9 |
| B+ | 60 - 64,9 |
| B | 55 - 59,9 |
| C+ | 50 - 54,9 |
| C | 46 - 49,9 |
Qanday tayyorlaniş kerak
- Rasmiy formatni biling: topşiriqlar oson-qiyin tartibida emas, aralaş keladi, oçiq qismda javobni özingiz yozasiz.
- Birinçi haftada bitta töliq variantni real vaqt bilan yeçib, boşlanğiç darajangizni aniqlang.
- Xatolarni mavzular böyiça yiğing: qaysi 2-3 mavzu eng köp ball yöqotayotganini biling va avval şularni yoping.
- Oxirgi haftalarda haftasiga kamida bitta töliq mock testni vaqt bilan yeçing va har bir xatoni tahlil qiling.
- Imtihon sanasi va röyxatdan ötiş muddatini rasmiy saytda oldindan tekşiring.
Tez-tez söraladigan savollar
- Milliy sertifikat bilan DTM testi bir narsami? Yöq: milliy sertifikat bitta fan böyiça daraja, DTM esa kiriş imtihoni. Sertifikat natijasi kirişda qanday hisobga olinişini har yilgi qabul qoidalaridan biling.
- Notöğri javob uçun ball ayiriladimi? Yöq, faqat töğri javoblar ball beradi.
- Ball qanday hisoblanadi? Topşiriqlarning ballari qöşilib 100 xom ball böladi, söngra Rasç modeli bilan 75 ballik şkalaga ötkaziladi.
- Sertifikat qançagaça amal qiladi? Amal qiliş muddati va uni kirişda qöllaş qoidalari rasmiy hujjatlarda belgilanadi - uzbmb.uz’da tekşiring.
