Milliy sertifikatda ballning katta qismi bilim yetişmagani uçun emas, format bilan boğliq xatolar uçun yöqotiladi: topşiriqni böş qoldiriş, oçiq a/b topşiriqning faqat bitta bandini yoziş, söralgan narsa örniga boşqasini topiş, vaqtni bitta qiyin savolga sarflaş. Quyida barça fanlarga umumiy xatolar, keyin har bir fan - matematika, fizika, kimyo, biologiya, ona tili, tarix, geografiya va ingliz tili - böyiça eng köp uçraydiganlari va ulardan qutuliş yöli.
Barça fanlarga umumiy xatolar
- Topşiriqni böş qoldiriş. Notöğri javob uçun ball ayirilmaydi, böş javob esa aniq 0.
- Oçiq topşiriqda faqat b) ni urinib, a) ni yozmaslik. Bandlar alohida baholanadi: a) ning özi 1,5 ball (tarix va geografiyaning ba’zi topşiriqlarida 1,1).
- Oson-qiyin tartibini kutiş. Rasmiy namunalarda oson va örta topşiriqlar aralaş keladi, şuning uçun 3-topşiriq qiyin bölsa, bu odatiy hol.
- Bitta savolda qolib ketiş. 10 daqiqa bitta 2,2 ballik savolga ketsa, oxirida 3-4 ta oson savolga vaqt qolmaydi.
- Ballarni hisobga olmaslik. 3,2 ballik topşiriq 1,3 ballik ikkita topşiriqdan qimmat - ikkinçi aylanişda avval ularni oling.
Şartni öqiş xatolari
- «Eng kiçigi» söralganda eng kattasini yoziş, «yiğindi» örniga «köpaytma».
- «Notöğri javobni toping» degan savolda töğrisini tanlaş - bunday savollarda «notöğri», «mos kelmaydigan» sözlarining tagiga çizing.
- Şartdagi birlikni körmaslik: sm va m, gramm va kilogramm, daqiqa va soat.
- «Matnga köra» degan savolga matndan emas, öz bilimingizdan javob beriş.
Matematika va fizika
- Aniqlaniş sohasini tekşirmaslik: logarifm ostidagi ifoda musbat, ildiz ostidagi manfiy emas, maxraj nol emas.
- Kesmada eng katta yoki eng kiçik qiymatni topganda uç nuqtalarni hisobga olmaslik.
- Oraliq natijani erta yaxlitlaş - oxirgi javob özgarib ketadi.
- Fizikada birliklarni SI ga ötkazmaslik: km/soat ni m/s ga (36 km/soat = 10 m/s), sm ni m ga, gramm ni kg ga.
- Fizikada vektor kattaliklar yönalişini unutiş: tezlik, kuç va tezlanişning işorasi.
Kimyo va biologiya
- Kimyoda tenglamani tenglaştirmasdan hisoblaş: koeffitsiyentlar nisbati xato bölsa, butun masala xato.
- Eritma massasini erituvçi massasi bilan adaştiriş: 20 g tuz + 180 g suv = 200 g eritma, massa uluşi 10 %, 11,1 % emas.
- Molyar massani noaniq hisoblaş: kristallogidratdagi suvni (MgSO₄·7H₂O) unutiş.
- Biologiyada DNKda A = T va G = C ekanini unutiş; vodorod boğlar: A-T juftida 2 ta, G-C juftida 3 ta.
- Genetikada nisbatni foizga va aksinça ötkazişda xato: 3 : 1 nisbatda retsessiv belgi - 25 %.
Ona tili va adabiyot
- Imlo topşiriqlarida sözni şoşilib öqiş: variantlar bitta harf bilan farq qiladi.
- Yozma javobda (36-44) ikki variant yoziş yoki sözni xato yoziş - javob qabul qilinmasligi mumkin.
- Gap bölagi söralganda söz turkumini yoziş: «töldiruvçi» örniga «ot».
- Esseda reja yoki epigraf yoziş - rasmiy talablarga köra ular yozilmaydi. Esse kiriş, kamida uç xatboşili asosiy qism va xulosadan iborat bölişi kerak.
- Esse vaziyat matnini aynan köçiriş bilan boşlaş.
Tarix
- Xronologiyada ikki qöşni voqeani almaştiriş: variantlar aynan şunday tuziladi. Har bir voqea yoniga yilni yozib, keyin tartiblang.
- Miloddan avvalgi sanalarda tartibni teskari qiliş: mil. avv. 509 mil. avv. 490 dan oldin.
- Asrni aniqlaşda xato: 1500-yil - XV asr, 1501-yil - XVI asr.
- Manba topşiriqlarida bitta kalit belgini körib, boşqasini tekşirmaslik: hukmdorga oid fikr boşqa davrga tegişli bölişi mumkin.
Geografiya va ingliz tili
- Masştab masalasida maydonni çiziqli masştab bilan hisoblaş: avval tomonlarni km ga ötkazing, keyin köpaytiring.
- Vaqt farqida yönalişni adaştiriş: şarqda vaqt oldinda, 15° = 1 soat.
- Balandlik böyiça harorat va bosimda boşlanğiç nuqta balandligini ayirmaslik.
- Ingliz tili (Multilevel) Writingda söz sonini kuzatmaslik va xat uslubini adaştiriş: döstona xatda rasmiy iboralar, rasmiy xatda esa qisqartmalar.
- Reading’da matnda aytilmagan narsani özingizdan qöşiş.
Xatolardan qanday qutuliş mumkin
- Har bir mock testdan keyin xatolarni turi böyiça ajrating: bilmadim, hisobda xato, şartni öqiş, vaqt.
- Formatga oid xatolar (böş javob, faqat b), birlik) uçun imtihon oldidan qisqa röyxat yozing va har mockda unga qarang.
- Xato qilingan savollarni 1, 3 va 7 kundan keyin qayta yeçing.
- Oxirgi 2-3 haftada mockni real vaqt bilan yeçing: vaqt xatolari faqat şunda körinadi.
Tez-tez söraladigan savollar
- Notöğri javob uçun ball ayiriladimi? Yöq. Şuning uçun vaqt tugayotganda ham har bir topşiriqqa javob belgilang.
- Oçiq topşiriqda faqat a) töğri bölsa ball beriladimi? Ha, a) va b) alohida baholanadi.
- Qaysi xato eng köp ball yöqotadi? Odatda böş qoldirilgan topşiriqlar va vaqt yetmay qolgan oxirgi oçiq topşiriqlar: ular bir neça ballni birdaniga olib ketadi.
- Xatolarni qanday tez topiş mumkin? Real formatdagi mock testni yeçib, har bir xatoni turi böyiça belgilang - qaysi tur köp ekanligi bir mockdayoq körinadi.
