Digital SAT’ning Math bölimida Bluebook ilovasiga Desmos kalkulyatori qurilgan: uni grafik (graphing) yoki ilmiy (scientific) rejimda işlatasiz. Köp öquvçi Desmos’ni oddiy kalkulyator kabi faqat hisob uçun oçadi. Aslida u tenglamani yeçadi, sistemaning yeçimini körsatadi va jadvaldan çiziq tuzib beradi. Bu maqolada avval College Board qoidalari, keyin Desmos’dan vaqt tejaydigan usullar. SAT Math mavzulari haqida /articles/sat-math-topics maqolasida yozganmiz.
Qoidalar: College Board nima deydi
- Kalkulyator faqat Math bölimida ruxsat etilgan. Reading and Writing’da kalkulyator işlatib bölmaydi.
- Bluebook’dagi Desmos’ni Math bölimi davomida grafik va ilmiy rejim orasida almaştiriş mumkin.
- Öz kalkulyatoringizni olib kelişingiz mumkin, lekin u ruxsat etilgan modellardan bölişi kerak: CAS funksiyali, QWERTY klaviaturali kalkulyatorlar va telefondagi kalkulyator ilovalari taqiqlangan.
- Öz kalkulyatoringiz imtihon paytida buzilsa va zaxira bölmasa, Bluebook’dagi Desmos bilan davom etasiz.
- Imtihondagi grafik Desmos’da rasm, papka va izoh (notes) öçirilgan. Eksponensial, logarifmik va daraja regressiyalarida Log mode avtomatik yoqiladi.
- Math savollari bor har bir testda formulalar varaği (reference sheet) ham bor.
Tenglama va sistemalar: grafikdan javob
- Bir özgaruvçili tenglamani (masalan, 3x + 5 = 7x - 11) töğridan töğri yozing: Desmos javobni x = 4 vertikal çizig’i sifatida körsatadi.
- Ikki tenglamali sistemada ikkala tenglamani alohida qatorga yozing va kesişiş nuqtasini bosing: koordinatalari (x; y) çiqadi.
- Yeçimlar soni haqidagi savolda grafikka qarang: çiziqlar parallel bölsa - yeçim yöq, ustma-ust tuşsa - çeksiz köp, bir nuqtada kesişsa - bitta yeçim.
- Kvadrat funksiyada grafikdagi kulrang nuqtalarni bosing: ildizlar (x bilan kesişiş), uç nuqta (vertex) va y bilan kesişiş nuqtasi koordinatalari bilan körinadi.
- Tengsizlikni (masalan, y < 2x + 1) yozsangiz, Desmos yeçim sohasini böyaydi - qaysi nuqta sohaga tuşişini körib tekşirasiz.
Regressiya: jadvaldan çiziq tuziş
Data Analysis savollarida jadval berilsa, Desmos’da “table” qöşing va qiymatlarni x₁, y₁ ustunlariga kiriting. Keyingi qatorga y₁ va mx₁ + b orasiga teng belgisi emas, tilda belgisini qöyib yozing: Desmos m va b qiymatlarini, r² ni hisoblab beradi.
- Çiziqli model: y₁ tilda mx₁ + b.
- Eksponensial model: y₁ tilda a · b^x₁ (b ning x₁ darajasi). Imtihonda Log mode bu yerda özi yoqiladi.
- Kvadrat model: y₁ tilda ax₁² + bx₁ + c.
- Savolda “line of best fit” yoki “model” degan söz bölsa, regressiya hisobni qisqartiradi, lekin javob variantlari bilan solişiring: koeffitsiyentlar yaxlitlangan böliş mumkin.
Slider va funksiya belgisi
- Harfli koeffitsiyent yozsangiz (masalan, y = kx + 3), Desmos “slider” qöşişni taklif qiladi. Slider’ni surib, k qaysi qiymatda grafik kerakli şaklga kelişini körasiz - parametrli savollarni tekşirişga qulay.
- Funksiyani f(x) = x² - 4x + 1 kabi nomlang, söngra f(3) yoki f(a + 1) ni alohida qatorga yozing - qiymatni darhol olasiz.
- Trigonometriya savolida burçak gradusda bölsa, kalit (wrench) belgisidan burçak birligini tekşiring va kerak bölsa Degrees’ni tanlang: radianda hisoblangan sinus boşqa javob beradi.
- Kesişiş nuqtasi ekranda körinmasa, kattalaştiriş tugmalari yoki kalit belgisi orqali oyna çegaralarini özgartiring.
Qaçon Desmos kerak emas
- Oddiy hisob (kasr qöşiş, foiz, birlik almaştiriş) qölda yoki xayolda tezroq böladi.
- Javob ifoda bölsa (masalan, “qaysi ifoda ... ga teng”), grafik çiziş köp vaqt oladi. Ba’zan x ga bitta son qöyib, ifodalarni solişiriş tezroq.
- Grid-in savolida Desmos onli kasr beradi: javobni kiritiş qoidasiga moslab yozing (qoidalar /articles/sat-math-topics maqolasida).
- Desmos’ni imtihon kuni birinçi marta oçmang. Bluebook’dagi rasmiy practice testlarda va desmos.com’ning testing sahifasidagi SAT versiyasida oldindan maşq qiling.
Trylab’da Desmos bilan maşq
Trylab’dagi SAT Math’da (/sat/math) Desmos grafik kalkulyatori runner içiga qurilgan, yonida ilmiy kalkulyator va formulalar varaği bor - xuddi Bluebook’dagidek. Har savolning izohi bor, ball 200-800 şkalada, xatolar xatolar daftariga tuşadi. Natijani /sat/score-calculator’da ham hisoblaş mumkin.
Bepul rejada oyiga 1 ta mock, 2 ta bölim testi va kuniga 10 ta savol. Kiriş Telegram bot orqali.
