DTM testida mutaxassislik fanlarini alohida tanlamaysiz: avval yönalişni tanlaysiz, fan juftligi (blok) esa unga boğlangan. Şuning uçun töğri tartib bunday: qiziqiş va kasbdan boşlab yönalişlar röyxatini tuzing, ularning bloklarini Agentlikning “Fanlar majmuasi” hujjatidan aniqlang, ikkala fandan boşlanğiç darajangizni tekşiring va kutilayotgan ballingizni DTM kalkulyatorida ötgan yilgi ötiş ballari bilan soliştiring. Quyida har bir qadamni misollar bilan körsatamiz.
Avval yönaliş, keyin fanlar
Bilim va malakalarni baholaş agentligi (uzbmb.uz) har yili “Fanlar majmuasi” hujjatini e’lon qiladi: unda har bir bakalavriat yönalişi uçun 1- va 2-mutaxassislik fani körsatilgan. Majburiy fanlar (ona tili, matematika, Özbekiston tarixi) hamma uçun bir xil.
Bitta fan juftligi bilan bir neça yönalişga hujjat topşiriş mumkin bölgani uçun, köpçilik abituriyentlar aslida “blok” tanlaydi. Lekin blokni yönalişlardan kelib çiqib tanlang, aks holda keyin sizga yoqmaydigan yönalişlar qolib ketişi mumkin.
Bloklar va yönalişlar: 2025 qabulidan misollar
Röyxat yönalişlarning 2025-yilgi ötiş ballari ma’lumotlaridan olingan. Yangi qabul uçun “Fanlar majmuasi”ning amaldagi tahririni uzbmb.uz da tekşiring - ba’zi yönalişlarning bloki özgarişi mumkin.
| Blok (1-fan + 2-fan) | Yönalişlardan misollar |
|---|---|
| Matematika + fizika | Axborot tizimlari va texnologiyalari, Dasturiy injiniring, Sun’iy intellekt |
| Biologiya + kimyo | Davolaş işi, Pediatriya işi, Biotexnologiya, Agronomiya |
| Matematika + çet tili | Iqtisodiyot, Menejment, Moliya va moliyaviy texnologiyalar, Logistika |
| Kimyo + matematika | Kimyo muhandisligi, Materialşunoslik, Metallurgiya muhandisligi |
| Biologiya + ona tili | Psixologiya, Maktabgaça ta’lim, Ijtimoiy iş |
| Ingliz tili + ona tili | Xorijiy til va adabiyoti: ingliz tili, Tarjima nazariyasi va amaliyoti |
| Tarix + ona tili | Pedagogika, Falsafa, Madaniyatşunoslik |
| Ona tili + matematika | Boşlanğiç ta’lim, Kompyuter lingvistikasi |
| Huquq + çet tili | Yurisprudensiya |
Nega fanlar tartibi muhim
1-mutaxassislik fanining har bir savoli 3,1 ball, 2-fanniki esa 2,1 ball beradi. Demak, “matematika + fizika” va “fizika + matematika” - boşqa-boşqa bloklar va boşqa-boşqa yönalişlar. Kuçli faningiz birinçi örinda turgan blok sizga köproq ball beradi.
Misol: abituriyent matematikadan 30 tadan 25 ta, fizikadan 15 ta savolni yeçadi. “Matematika + fizika” blokida: 25 × 3,1 + 15 × 2,1 = 77,5 + 31,5 = 109 ball. “Fizika + matematika” blokida: 15 × 3,1 + 25 × 2,1 = 46,5 + 52,5 = 99 ball. Bilim bir xil, farq - 10 ball (majburiy fanlarsiz).
Tanlaş uçun 5 qadam
- 1. Qiziqişlaringiz va kelajakdagi kasbingiz böyiça 5-10 ta yönaliş yozing.
- 2. Har biri uçun blokni “Fanlar majmuasi”dan yoki DTM kalkulyatoridagi fan bloklaridan toping. Köp yönaliş bitta blokka tuşsa - bu yaxşi belgi.
- 3. Ikkala mutaxassislik fanidan bittadan test yeçib, 30 tadan neça töğri javob berişingizni aniqlang. Bu sizning boşlanğiç nuqtangiz.
- 4. DTM kalkulyatoriga majburiy fanlar, 1-fan va 2-fan böyiça kutilayotgan töğri javoblar sonini kiriting - qaysi yönalişlarga grant yoki kontrakt böyiça yetişingiz darhol çiqadi.
- 5. Hozirgi natija va maqsad orasidagi farqni körib, tayyorgarlik vaqtiga qarab realistik blokni tanlang.
DTM kalkulyatori nimani körsatadi
- Umumiy ballingizni 189 ballik şkala böyiça: majburiy fanlar 30 savoldan 1,1, 1-fan 3,1, 2-fan 2,1 balldan.
- Tanlangan blok böyiça yönalişlarni: qaysilari grantga, qaysilari kontraktga ötadi, qaysilariga neça ball yetmaydi.
- Filtrlar: hudud, ta’lim tili va ta’lim şakli (kunduzgi, keçki, masofaviy), oliygoh yoki yönaliş nomi böyiça qidiruv.
- Hisob 2025-yil qabulidagi ötiş ballariga tayanadi (kontrakt - my.uzbmb.uz). Milliy va til sertifikatlari, maqsadli (tuman uçun ajratilgan) grant örinlari hisobga olinmaydi. Bu taxmin, rasmiy natija emas.
Grant va kontrakt: minimal ball va ötiş bali
2026 qabulida tanlovda qatnaşiş uçun minimal ball grant uçun 68, kontrakt uçun 56,7 bölgan. Bu faqat “kiriş eşigi”: har bir yönalişning öz ötiş bali bor va u örinlar soni, ariza berganlar soni, ta’lim tili va şakliga qarab har yili özgaradi. Ötgan yilgi ballarni aniq çegara emas, möljal sifatida oling va rejangizda zaxira qoldiring.
Köp uçraydigan xatolar
- Blokni “oson fan” böyiça tanlaş, keyin şu blokdagi yönalişlar qiziq emasligini bilib qoliş.
- Fanlar tartibini e’tiborsiz qoldiriş: kuçsiz fan birinçi örinda bölsa, ball sezilarli kamayadi.
- Faqat bitta oliygohga möljal qiliş - kalkulyatorda bir neça hudud va ta’lim şaklini soliştiring.
- Ötgan yilgi ötiş balini “kafolat” deb qabul qiliş.
- Tanlovni oxirgi oyga qoldiriş: blokni qança erta aniqlasangiz, mutaxassislik fanlariga şunça köp vaqt qoladi.
Tez-tez söraladigan savollar
- Fan juftligini öziniz tanlay olasizmi? Yöq, u yönalişga boğlangan. Siz yönalişni tanlaysiz.
- Bitta blok bilan neça yönalişga topşiriş mumkin? Bir neçtasiga; aniq qoidalarni har yili uzbmb.uz dagi qabul e’lonlarida tekşiring.
- Kalkulyator rasmiy natija beradimi? Yöq, u 2025 ötiş ballari asosidagi taxmin.
- Qaysi blok eng ommabop? 2025 ma’lumotlarida eng köp yönaliş matematika + fizika, biologiya + kimyo va matematika + çet tili bloklarida.
