IELTS’da söz boyligi Lexical Resource mezoni orqali baholanadi - u Writing va Speaking’dagi tört teng mezondan biri, ya’ni har birining taxminan çoragi. Band 7 uçun “qiyin sözlar” emas, töğri kollokatsiya, aniq söz tanlaş va parafraz kerak. Quyida rasmiy mezon nimani talab qiliş, qaysi mavzular köp keliş va sözlarni qanday qilib esda qoldiriş haqida.
Lexical Resource nima va qança ball beradi
Writing’da tört mezon bor: Task Achievement / Task Response, Coherence and Cohesion, Lexical Resource, Grammatical Range and Accuracy. ielts.org ma’lumotiga köra ular teng vaznda. Speaking’da ham Lexical Resource tört mezondan biri.
Söz boyligi Listening va Reading’da ham hal qiluvçi: savolda bir söz, audio yoki matnda uning sinonimi böladi. Parafrazni tanimasangiz, javobni ötkazib yuborasiz.
Band 6 va band 7 farqi (rasmiy mezon)
Manba: IELTS Writing va Speaking band descriptors (public version, May 2023). Diqqat: band 6 tavsifida aytilişiça, “risk” qilib köp qiyin söz işlatgan yozuvçida xato ham köpayadi - bu band’ni kötarmaydi.
| Band 6 | Band 7 | |
|---|---|---|
| Writing | Söz zaxirasi vazifa uçun “generally adequate”; tanlovda aniqlik yetişmasligi mumkin | Zaxira “some flexibility and precision” beradi; kamroq işlatiladigan sözlar, uslub va kollokatsiyani sezgi bor |
| Speaking | Mavzularni batafsil muhokama qiliş uçun yetarli; parafraz odatda çiqadi | Turli mavzularda erkin işlatiladi; idiomatik iboralar, kollokatsiya, samarali parafraz |
| Xatolar | Imlo va söz yasaliş xatolari bor, lekin tuşuniş buzilmaydi | Imlo va söz yasaliş xatolari kam |
Köp uçraydigan mavzular va kollokatsiyalar
| Mavzu | Foydali kollokatsiyalar |
|---|---|
| Education | acquire skills, compulsory education, academic performance, tuition fees |
| Environment | carbon emissions, renewable energy, tackle pollution, endangered species |
| Technology | rely heavily on, digital literacy, remote work, invade privacy |
| Health | a sedentary lifestyle, balanced diet, mental well-being, life expectancy |
| Work | job satisfaction, career prospects, work-life balance, gain experience |
| Cities | urban sprawl, traffic congestion, public amenities, affordable housing |
| Media | news coverage, spread misinformation, target audience, social media platforms |
| Crime | commit a crime, deter offenders, a custodial sentence, crime rate |
Sözlarni qanday yodlaş kerak
- Alohida söz emas, bölak (chunk) yodlang: “make a decision”, “have a significant impact on” - kollokatsiya bilan birga.
- Har bir söz uçun öz misolingizni yozing, IELTS mavzusiga boğlab: “Governments should invest in renewable energy.”
- Takrorlaş jadvali: yangi sözni 1, 3, 7 va 21 kundan keyin qayta körib çiqing (spaced repetition). Bu Trylab’dagi xatolar daftari ham işlaydigan usul.
- Kuniga oz, lekin har kuni: 10-15 ta yangi bölak va oldingilarini takrorlaş bir kunda 100 ta sözdan foydaliroq.
- Faol işlatiş: yangi sözni bir hafta içida bitta esse yoki Speaking javobida işlating - aks holda u passiv qoladi.
- Öqiyotgan va tinglayotgan materialingizdan oling: Reading matni va Listening transkripti tayyor IELTS luğati.
Parafraz: Listening va Reading’ning yaşirin kaliti
Mock testdagi har bir xatoni tekşirganda, savoldagi söz matnda qanday aytilganini yozib qöying. Bir neça hafta içida şu juftliklar röyxati sizning eng foydali luğatingizga aylanadi.
| Savolda | Matn yoki audioda |
|---|---|
| cheap | inexpensive, doesn’t cost much, affordable |
| children | young people, kids, the younger generation |
| increase | rise, grow, go up, climb |
| important | essential, crucial, of great significance |
| problem | issue, challenge, drawback |
Band’ni tuşiradigan xatolar
- Yodlangan “qiyin” sözlarni joyiga mos kelmasa ham qöyiş: “plethora”, “myriad” töğri işlatilmasa, aniqlik tuşadi.
- Notöğri kollokatsiya: “do a mistake” emas, “make a mistake”; “strong rain” emas, “heavy rain”.
- Writing’da norasmiy til: “kids”, “stuff”, “a lot of” örniga “children”, “things” (yoki aniqroq ot), “a large number of”.
- Esseda idioma: “it’s raining cats and dogs” Speaking’da mumkin, akademik essega mos emas.
- Söz yasaliş xatolari: “economic” va “economical”, “effect” va “affect”.
- Bitta sözni takrorlaş: “people” 10 marta - sinonim yoki olmoş bilan almaştiring.
Haftalik reja
| Kun | Vazifa |
|---|---|
| Duşanba | 1 ta Reading matnidan 10-15 ta yangi bölak yozib oliş |
| Seşanba | Ularni 1 ta Task 2 esse içida işlatiş |
| Çorşanba | Listening transkriptidan parafraz juftliklari |
| Payşanba | Speaking: 3 ta Part 1 va 1 ta Part 2 javobini yozib oliş, yangi sözlar bilan |
| Juma | Haftalik takrorlaş: eski sözlarni yaşirib, misol jumla tuziş |
| Şanba | Töliq mock yoki bitta bölim testi, xatolarni tahlil qiliş |
Tez-tez söraladigan savollar
- IELTS uçun neça söz biliş kerak? Rasmiy talab yöq: IELTS sözlar sonini emas, ularni qanday işlatişingizni baholaydi - aniqlik, kollokatsiya va parafraz.
- Akademik söz röyxatlarini yodlaş kerakmi? Foydali, lekin faqat misol jumla va mavzu bilan birga - alohida söz röyxati imtihonda kam yordam beradi.
- Speaking’da idioma işlatiş kerakmi? Band 7 tavsifida “some ability to use less common and idiomatic items” bor: tabiiy va joyida bölsa yaxşi, majburlab qöşilgan idioma esa zarar qiladi.
- Britan yoki amerika sözlari? Ikkalasi ham qabul qilinadi, faqat imloni bitta variantda izçil saqlang.
